رامشیر - شعر محلی

ای که اکنون آمدی رامشیر را مهمان شدی

گویمت ای جان بدان همسفره ی خوبان شدی

   پس نیوش از جان بده گویم به تو تاریخ آن

شهر نیکان شهر خوبان شهر مردان و یلان

سیدی از آل طاها کو بود مولا خلف

از مشعشع دودمان و شیعه ی شاه نجف

آمد اینجا و به این نقطه زگیتی مایه داد

زآن سپس خواندند اینجا را به یادش خلفباد

کرد اینجا را خلف آباد و شد شهرش نگین

لولوی گشت و درخشیدن نمود این سرزمین

خلفبادی لهجه ای آمیزه از لر و عرب

همچو خارک محکم و شرینتر است او از رطب

حال در ابیات زیر از این شکر اندر شکر

گویمت تعداد معدودی نما اندر نظر

هر که باشد اهل این وادی زبانش اینچنین

ظهر ررا ظر گوید و بعدش بگوید او پسین

شب شود شو و به صبح روشن او گوید ضحا

بر پدر بو گوید و گوید داداشش را ککا

مادرش دی خواند و خواهر بگوید او ددی

دائیش حولو بخواند او یدالله را یدی

باجناق همریش باشد همسر دوم هوو

کر بگوید بر پسر عامو بگوید بر عمو

مادر بابا دایه ، مادر مادر ننه

جفنه گوید جای نان و پخشه گوید او پشه

پشه کوره پرتک و بر سوسک گوید او بطل

شخص قد کوتاه چلمرد و همی باشد کتل

گربه را گوید گلو ولگرد را گوید لفو

چیز کهنه کانه و نو را بگوید او نهو

ماهی اش موهی و مارمولک به نزدش مارملیسک

گوید او لفظ علی اللوی همیشه جای ریسک

روبه مکار توره ، مُشک او گوید به موش

خل پلیتش کج و معوج ، دیشب او نامد به دوش

گاو را گا خواند و گوساله را گوید گور

تیله گوید بر بچه، بی بو همانا بی پدر

کفتر چاهی کموتر بوقی است اینجا عزیز

گویمت من آنکه  باهنده

گر عتب بالاش نی گوید بدان ای یار من

گویدت سازی همه کاری تو در این انجمن

خورنیدن خارش و سالوس بلکم خواند او

کوه را که خواند و گوید کجا است او به کو

وقت مهمانی اگر گوید که شا اومی ککا

دلخوش است از دیدنت دارد به تو مهر و وفا

لیک گوید گر تو را وا نومدی و لاحله

این بدان از تو بدارد زین ضیافت او گله

گله ای باشد گلایه غیض گوید او به قهر

جوی و عباره بگوید بر مسیر آب نهر

آب را او گوید و برخواب نوشین گفته خو

ها بگوید بر بله من را بخواند او به مو

لفظ دیوانه شود اطلاق لیوه یا کلو

آنکه مو بسیار دارد خوانده گردد ململو

سیچه گوید بر چرا کاهو بگوید او کویر

تخم مرغش خایه و فریاد را گوید سفیر

صحبت  از بهرش گپ ووبید را گوید به شد

بر سکملی  صندلی دولاب خواند او کمد

چشم را گوید تیه می را بگوید او به مو

بینی اش نفت است و دستپاچه بگوید او پهو

برگ ابرو باشد و مرزنگ گوید بر مژه

پوز باشد بینی و لب ،چانه را گوید چچه

شورت باشد گرت پا شلوار لی را بنطرون

جومه یعنی جامه و بر نی بگوید خیزرون

از برای زیر شلواری رود تنبون به کار

بهر رفع خستگی گردد همی انسان لوار

کفش باشد کوش و چویی او همی گوید به چای

نلبکی زیر استکانی اوی بگوید او به وای

توسونل که ایوبه منه برج پنج و شیش

یاد او سوز ایکنه دل یاد حونه ی کپریش

یاد شامنگشت ایفته ارس ایای من تیلش

هر جوونی که بخونی بیت بالا یی سیش

موتور سیلی بکن گردنه بی سربالا

بعد وو خرج بنه دو تا پتو هم بنه ریش

وقت رفتن ببری کس نه بری خوت تینا

جاده رومز خوت ایدونی ملی داره پس و پیش

منه گردنه دوترکه ای موتور پت پت ایکه

نیخه ووبی تو پهو دنده ی سنگین بکو سیش

آخر رومز ایبینی پارک کوهستانه

سمت چپ برو به بالا منه جاده ی بغلیش

بعدش ایای نها ریت گردنه چل پلکون

ایته اوتیت بپا اونجو زیاد هی بز و میش

بعد وو دشت دنا بینت و میداوود

تا وو صیدون برسی ره دیه صافه کم و بیش

سر دو روهی که رسیدی یه  کمی واس عزیز

باد خرده

حرف  کس  نسونی  و  کشکو  و  گفتر  نکنی

سی یو که باهنده ی دل ووبه من دومت اسیر

دنگ   غم   کردی  پشنگه  سیل  کفتر   نکنی

خین=خون

سیل=نگاه

پوسر=پشت سر

نسونی= نپذیری

کشکو و گفتر= کوچکتر و بزرگتر

سی یو= برای اینکه

باهنده= پرنده

ووبه= بشود

من= در

دومت= دامت

دنگ= دانه

کردی پشنگه= پاشیدی

جادارد از آقایان حاج چاسب جمالی و سلطان کردزنگنه که با بیان خاطرات گذشته در تکمیل این شعر حقیر را یاری مینمایند تشکر کنم.

دلم ایخه سیتون نویسم از زمونه از قدیم

زیترل،یعنی اوسو که جای قولی بی گلیم

هرکی ایخاسک بریه حونه ی همسادیل

سرش اینداخت و هُل ایخه تِ ککا و ددیل

در زدن نیخاس ولله همه بیدن می ککا

اوسونل کُشکی ببیدم ، تا بدیدم مو وفا

برق بی می؟ گاز بی می؟ او نبی من ای ولات

چن تا تو خشتی بنا ایکه حسن داخل سرات

هر سرایی که ایدیدی می یه دشتی بی گپو

مثل ایسونل نبیدن حونیلمون تو و ِ تو

هر سرایی گا منش بی ، بز بی و چن تا بره

چاس مردم می چه بیدک ، یه قلی نون و کره

مرغ بیدک من سرایل،خایه بیدک شومشون

دعوت ایکردن همی سی، نون و خایه قومشون

صبح زی زیتر زافتو ، راس بیدن مردمون

یادم ایایه کنم لعنت زدل بر ای زمون

بیل بیدک من دسل ، کار همه بیدک زمین

از صب زی کار ایکردن تا نزیک شو ، پسین

ظهر گرما که ایوبی همه سرزیر من گدار

با چه شوقی ایزدن او زلال مین لار

پنکه بیدک او زمان اما دیه کولر چه بی؟

 بیدکبکاب کوششون ، اینجو دیه مولر نبی

اعتقاد مردمون بی اوسو صد چندون به دین

اول خیشه ایدادن سی همی خمس زمین

موقع بُنگ اذون صف ایگرفتن سی نماز

از صمیم دل ایکردن با خدا راز و نیاز

((ماه محرم))

ای بیومه نوم مولا تو ایدیدی که دیه

عرسل از عشق حسین سرزیر بیدک از تیه

مثل ایسو نیزدن سینه یه هفته کل سال

هم صفر هم ما محرم دل زغم بی پرملال

موکب ایمه از ولات سن همه بر سر زنون

کاید سردار بی جلو پوسر همه بیدن زنون

از منه سن سینه ایزن تا رسن حسینیه

صف منظم بی اوسو نیخواس سپا و امنیه

شو دهه کی می ایخوسید؟همه شون بیدن دیار

سرخ سرخ بیدن تیل از عرس می دنگ انار

خیره الله من الخلق ابی شعر وزین

خونده بی مرحوم میر فاضل به یه لحن حزین

صبح رو سیاه ((نوحه ای که در شب عاشورا خوانده می شد))

صبح ری سه نوحه ی شو دهه بیدک اوسو

خوندمش مو سی یکی دیدم پیا ووبی پهو

گو چه خوندی خین اومه با خوندنت من ای دلم

یاد زیتر کردم و یادم اومه از منزلم

صبح ری سه گر بخونم مو خلل من شعرمه

ایگمش سیتون بدونین تا به زیتر مهرمه

ای صبح رو سیاه زچه رو میشوی سپید

فردا حسین تشنه زبان میشود شهید .....

بعد وُ باقله پزا بیدک و نون حونه ای

باقله ی پیدن زده قد یه پنجه دونه ای

((بابلوی - عبد المای))

سی یو که ایخم بگم تحقیق کردم هر دمون

شادگان رفتم و رومز بعدش اومم هندیون

شادگان نومش نهادن عبد مای بس سیاه

هندیونیل بگفتن ، بابلوی مثل ما

مو ندونم بید حیوون یا بشر بیدک عیون

دیده بیدنش قدیمل ته مکینه مردمون

اسب حونه ی سیدل رَ سر گدار او بخره

از قضا بد بابلوی دس جلوشه ایگره

زور ایزه اسب و بُل ایکند تا که واز اوبه ازش

بابلووی هم یهووی راس ایوبه ایگزش

گشتنش اسبه رم ایده دسشه ایکشه جلو

بابلووی ره هوا ووبی منه خاکل  ولوو

مایه بی بدبخت و بردن من یه تو بنهادنش

جومه کردن ورش و مطبخ  کار آسک دادنش

خدمت ایکه چند روزی دیر بی از بِچْیِلش

هردمون ایگو بشیرم و نظیرم من دلش

اسم بِچْیَ اولیش بیدک نظیر دُیُم بشیر

میرش ایمه تی مکینه هر دمون ایدا سفیر

لیک ایزه از دیری زن بنگ ایزه وینچ مره 

 عفتی الافروخ رحتی یا بکان یالامرأه 

گفتنه لارش ز په بی ،طاقتش گرما نبی

له له ایزه مثل موهی دل همه سیش سخته بی

رحم کردن بردن و انداختن من او گدار

بعد چن دیقه بدیدن خین سرخ اوبی دیار

بابلووی مایه ی مِردش ز غیرت کشته بی

درس غیرتمندی سی ما و مانل هشته بی

((قبله ی ولات)) دعای بارون

سیت بگم مو ای عزیزم سالفه ی قبله ی ولات

تا بدونی چه دلل صافی ببی من ای دهات

من زمسون ای نبی چن روزی از بارون خبر

همه مردم ای ولات از حونیل ایزن و در

یه خروسی ایگرفتن هی ایزن ری باللش

بنگ ایزه قارقی ، تکون ایدا و درد هی پایلش

همه ایگفتن ایخیم بریم به قبله ی ولات

ویس بیدک ور ز قبله سی همه اهل دهات

ایخیم بریم قبله ی ولات قارقی

بلکی خدا رحمش بیای قارقی

ینه ایگفتن ایرفتن پاپتی با صد دعا

تا که بارونی بیایه رحمت از جنب خدا

بعد درخردن یهووی سوز ایدا من آسمون

ابر بارونی و بارون بی و هالوب هر دمون

((عسیده))

از عسیده یادم اومه به چقه بیدک لذیذ

تا بگم سیت وُ چه بیدک خلفبودیه عزیز

چن نفر چفیه ایبسن دم سرایل ایزدن

چند شوهی جمع ایکردن بعد حُمّار ایمدن

پیله ایکردن عسیده ، می عسیده شون چه بی

آرد بی ، روغن بید و خرما ، چی دیه من یو نبی

اینهان انگشترٍ داخل عسیده بس نهون

پنجه ایزن اینهادن کم کمک داخل دهون

ای که پنجه ی کس هل ایخه داخل انگشترک

دیه اوسو چاره نیکه سی پیا حتی فلک

همکونی سی زدن دیندا پیا بیدن به دو

مثل انگار من حرب بویی و بینی تو عدو

دوسنشون همه  بیدک  ری طرف بر سید خلف

سید اولاد دین فرزند مولای نجف

بگرفتن ای پیایه من مسیر دوسن

ایزدن تا داد ایزد دا سییچه ووبیدی وسن

ای خوشه برسوند جغله سر مزار سید خلف

تا سه شو مهلت ایدانش بخت جد سید خلف

ای سه شو ایگذشت و بارون نیزه از جنب خدا

ایگرفتن او پیایه چن نفر از دست و پا

شو سرما همکونی ورش ایدان داخل گدار

هی دک ایخه و ایگو الله تو بارونت ببار

نیتل صاف بیدک اوسو دل ببی می آسمون

یادم ایایه کنم لعنت ز دل بر ای زمون

ادامه دارد...............

حبیب الله ادیبی ((محب))